Od przyszłego roku podatników czekają duże zmiany w VAT. Większość z nich została uchwalona już na początku bieżącego roku (ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2013 r. poz. 35).

Część zmian weszła w życie już 1 kwietnia 2013. (np. zasad opodatkowania transakcji nieodpłatnych, ustanawiania i działania przez przedstawiciela podatkowego, itp.). Jednak większość zmian uchwalonych tą ustawą będzie obowiązywała dopiero od 1 stycznia 2014 r., co spowoduje konieczność dostosowania się wszystkich podatników do nowych regulacji, a także ewentualnie dostosowanie systemów księgowych.

Zmieni się bowiem zasada ustalania terminu powstania obowiązku podatkowego. Będą obowiązywały też inne regulacje w zakresie odliczania VAT.

Obecnie terminy powstania obowiązku podatkowego określa zasadniczo art. 19 ustawy o VAT. Od 1 stycznia 2014 r. zostanie on jednak uchylony, a zastąpi go "nowy" art. 19a.

Zgodnie z "nową" zasadą, obowiązek podatkowy powstanie z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi (podobnie jest również obecnie, przy czym teraz termin powstania obowiązku podatkowego zależy od daty "wydania towaru", a nie "dokonania dostawy towarów" – ta zmiana nie powinna jednak zasadniczo wpłynąć na termin rozliczenia VAT).

Wprowadzone będą też regulacje dotyczące usług rozliczanych etapami. Jak bowiem wynika z art. 19a ust. 2 ustawy o VAT, usługę będzie się uznawało za wykonaną również w przypadku, gdy będzie ona przyjmowana częściowo, dla których to części określona będzie zapłata (obecnie tylko w zakresie usług budowlanych i budowlano-montażowych przepisy odnoszą się do usług przyjmowanych częściowo – patrz art. 19 ust. 14 ustawy o VAT).

Z kolei usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, będzie się uznawało za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upłyną terminy płatności lub rozliczeń, będzie się uznawało za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi (patrz: art. 19a ust. 3; obecnie podobne regulacje dotyczą importu większości usług – patrz art. 19 ust. 19a ustawy o VAT).

Pozostanie także zasada, że otrzymanie zaliczki, zadatku, itp. będzie powodowało powstanie obowiązku podatkowego. To jednak nie będzie miało zastosowania do mediów, najmu, stałej obsługi prawnej i biurowej, itp.

Od ww. zasady ustalania obowiązku podatkowego będą jednak pewne wyjątki, ale będzie ich znacznie mniej, niż w obecnie obowiązującym stanie prawnym.

Przede wszystkim termin powstania obowiązku podatkowego nie będzie już związany z datą wystawienia faktury (z pewnymi wyjątkami – dotyczy np. dokumentowania mediów, usług najmu, itp.). Nie będzie zatem możliwe "przesunięcie" terminu powstania obowiązku podatkowego na następny miesiąc (kwartał) w związku z wystawieniem faktury w ciągu 7 dni od wydania towaru czy wykonania usługi (obecnie takie "przesunięcie" jest możliwe, gdy transakcja ma miejsce pod koniec miesiąca/kwartału).

Ponadto, od niektórych czynności obowiązek podatkowy powstanie z chwilą otrzymania zapłaty lub wystawienia faktury. Przypadki te prezentujemy poniżej.

W 2014 r. obowiązek podatkowy powstanie z chwilą:

- otrzymania całości lub części zapłaty (lub otrzymania całości lub części dotacji, subwencji, itp.), z tytułu:
        - wydania towarów przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu,
        - przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu własności towarów w zamian za odszkodowanie,
        - dokonywanej w trybie egzekucji dostawy towarów, o której mowa w art. 18,
        - świadczenia, na podstawie odrębnych przepisów, na zlecenie sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych lub prokuratury usług związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym, z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b, stanowiących import usług,
        - świadczenia usług zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37-41 (dotyczy usług ubezpieczeniowych, reasekuracyjnych, udzielania kredytów, pożyczek, poręczeń lub gwarancji, a także usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe),
        - otrzymania dotacji, subwencji i innych opłat o podobnym charakterze;

- wystawienia faktury, o której mowa w art. 106b ust. 1 ustawy o VAT – o ile fakturę wystawiono terminowo (dotyczy faktur wystawianych dla innych podatników, dokumentujących sprzedaż wysyłkową, WDT, czy otrzymanie zaliczki), z tytułu:
     
        - świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych,
        - dostawy książek drukowanych (PKWiU ex 58.11.1) – z wyłączeniem map i ulotek – oraz gazet, czasopism i magazynów, drukowanych (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex 58.14.1),
        - czynności polegających na drukowaniu książek (PKWiU ex 58.11.1) – z wyłączeniem map i ulotek – oraz gazet, czasopism i magazynów (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex 58.14.1), z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b, stanowiących import usług;

- wystawienia faktury – o ile fakturę wystawiono terminowo w przypadku:
     
        - dostawy energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego,
    świadczenia usług:

    - telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjnych,
    - wymienionych w poz. 140-153, 174 i 175 załącznika nr 3 do ustawy (m.in. dostawa wody, odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, usługi związane ze zbieraniem odpadów, itp.),
    - najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze,
    - ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,
    - stałej obsługi prawnej i biurowej,
    - dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego

z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b, stanowiących import usług.

Uwaga! Jeżeli obowiązek podatkowy uzależniony będzie od wystawienia faktury (dotyczy usług budowlanych, najmu, mediów, itp.), a podatnik nie wystawi faktury, lub wystawi ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstanie z chwilą upływu terminów wystawienia faktury, a w przypadku, gdy nie określono takiego terminu – z chwilą upływu terminu płatności (art. 19a ust. 7 ustawy o VAT – w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r.).

Trzeba podkreślić, że na mocy przepisu przejściowego zawartego w art. 7 ustawy nowelizującej, w przypadku czynności wykonanych przed dniem 1 stycznia 2014 r., obowiązek podatkowy powstanie na "starych" zasadach. Dotyczy to również mediów udokumentowanych fakturą wystawioną do końca 2013 r. (obowiązek podatkowy powstanie zatem z chwilą upływu terminu płatności, jeżeli został on określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu wykonywania tych czynności).

Z kolei prawo do odliczenia VAT w 2014 r. będzie generalnie zależało od terminu powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy. Odliczenia nie będzie można jednak dokonać wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzyma fakturę. Nadal pozostanie natomiast zasada, że VAT można odliczać w jednym z dwóch kolejnych okresów rozliczeniowych, lub poprzez korektę deklaracji za okres, w którym powstało prawo do odliczenia, nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało to prawo.

To jedynie ogólne zasady rozliczania VAT należnego i naliczonego, jakie będą obowiązywać w 2014 r. Szczegółowo na ten temat będziemy pisać w kolejnych numerach Biuletynu Informacyjnego.

 Źródło;Gofin